Tag: SEMESTER-3 Unit-2 MATRIX ALGEBRA বীজগণিত ম্যাট্রিক্স

  • SEMESTER-3 Unit-2 MATRIX ALGEBRA বীজগণিত ম্যাট্রিক্সPART 1

    SEMESTER-3 Unit-2 MATRIX ALGEBRA বীজগণিত ম্যাট্রিক্সPART 1

    SEMESTER-3 Unit-2 MATRIX ALGEBRA বীজগণিত ম্যাট্রিক্সPART 1

    SEMESTER III MATHEMATICS QUESTION PAPER WITH SOLUTION
    SEMESTER-3 Unit-2 MATRIX ALGEBRA বীজগণিত ম্যাট্রিক্সPART 1

    বহুবিকল্পভিত্তিক প্রশ্নাবলি (MCQ) প্রতিটি প্রশ্নের মান 1
    Conventional Type

    1. একটি বর্গ ম্যাট্রিক্স A যদি তার পরিবর্ত ম্যাট্রিক্স At-এর সমান হয়, তবে A-কে বলা হবে —
        
    Ⓐ প্রতিসম           Ⓑ একক ম্যাট্রিক্স            Ⓒ বিপ্রতিসম            Ⓓ এদের কোনোটিই নয়।
    Ans:   Ⓐপ্রতিসম

    2. A বর্গ ম্যাট্রিক্সের পরিবর্ত ম্যাট্রিক্স A’ হলে, A-কে একটি বিপ্রতিসম ম্যাট্রিক্স বলা হবে যদি —
       Ⓐ At = -A হয়        Ⓑ AAt = A হয়     Ⓒ AtA = A হয়         Ⓓ A-1 হয়
    Ans:   Ⓐ    At = -A হয়

    3. A একটি বর্গ ম্যাট্রিক্স এবং I একই ক্রমের একক ম্যাটিক্স হলে, A.I =
         Ⓐ A             Ⓑ At                 Ⓒ -A                  Ⓓ A.At
    Ans:   Ⓐ   A  
    Solution:  ∵ AI = IA =A

    4. যদি A = [aij] একটি 2×2 ক্রমের ম্যাটিক্স হয়, যেখানে aij = i + 2j তবে A হবে —

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}1\quad 3\\2\quad 0\end{bmatrix}\quad Ⓑ\begin{bmatrix}2\quad 4\\3\quad 5\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}3\quad 5\\4\quad 6\end{bmatrix}\)Ⓓ এদের কোনোটিই নয়। \(\\Ans:\ Ⓒ\begin{bmatrix}3\quad 5\\4\quad 6\end{bmatrix}\)

    Solution:   [aij] একটি 2×2 ক্রমের ম্যাটিক্স এবং aij = i + 2j
    a11 = 1 + 2.1 = 3;   a12 = 1 + 2.2 = 5;
    a21 = 2 + 2.1 = 4;   a22 = 2 + 2.2 = 6;

    5. যদি A = [aij] একটি 2×2 ক্রমের ম্যাটিক্স হয়, যেখানে aij = 1/2(i + 2j)2 তবে A হবে-

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}\frac{9}{2}\quad \frac{25}{2}\\8\quad 18\end{bmatrix}\quad Ⓑ\begin{bmatrix}9\quad \frac{25}{2}\\8\quad 18\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}\frac{9}{2}\quad \frac{25}{2}\\8\quad 9\end{bmatrix}\quad Ⓓ \begin{bmatrix}\frac{9}{2}\quad \frac{25}{2}\\4\quad 18\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓐ\begin{bmatrix}\frac{9}{2}\quad \frac{25}{2}\\8\quad 18\end{bmatrix}\)

    Solution:  A = [aij] একটি 2×2 ক্রমের ম্যাটিক্স এবং aij = 1/2(i + 2j)2
    a11 = 1/2(1 + 2.1)2 = 9/2;
    a12 = 1/2(1 + 2.2)2 = 25/2;
    a21 = 1/2(2 + 2.1)2 = 8;
    a22 = 1/2(2 + 2.2)2 = 18;

    6. যদি A = [aij] একটি 3×2 ক্রমের ম্যাটিক্স হয়, যেখানে aij = 3i – 2j তবে A হবে —

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}1\quad 1\\4\quad 2\\7\quad5\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}1\quad -1\\4\quad 2\\7\quad5\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}-1\quad -1\\4\quad 2\\7\quad5\end{bmatrix}\ Ⓓ\begin{bmatrix}1\quad -1\\4\quad -2\\7\quad5\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓑ\begin{bmatrix}1\quad -1\\4\quad 2\\7\quad5\end{bmatrix}\)

    Solution:  A = [aij] একটি 3×2 ক্রমের ম্যাটিক্স এবং aij = 3i – 2j
    a11 = 3.1 – 2.1 = 1;   a12 = 3.1 – 2.2 = -1;
    a21 = 3.2 – 2.1 = 4;   a22 = 3.2 – 2.2 = 2;
     a31 = 3.3 – 2.1 = 7;   a32 = 3.3 – 2.2 = 5;

    7. যদি A = [aij] একটি 2×3 ক্রমের ম্যাটিক্স হয়, যেখানে aij = 1/2|3i – 4j| তবে A হবে —

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}\frac{1}{2}\quad \frac{5}{2}\quad \frac{9}{2}\\1\quad 1\quad3\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}1\quad 5\quad9\\\frac{1}{2}\quad \frac{1}{2}\quad \frac{3}{2}\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}\frac{1}{2}\quad \frac{5}{2}\quad 9\\1\quad 1\quad3\end{bmatrix}\ Ⓓ\begin{bmatrix}\frac{1}{2}\quad \frac{5}{2}\quad \frac{9}{2}\\\frac{1}{2}\quad \frac{1}{2}\quad \frac{3}{2}\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓐ\begin{bmatrix}\frac{1}{2}\quad \frac{5}{2}\quad \frac{9}{2}\\1\quad 1\quad3\end{bmatrix}\)

    Solution:  A = [aij] একটি 2×3 ক্রমের ম্যাটিক্স এবং aij = 1/2|3i – 4j|

    a11 = 1/2|3.1 – 4.1| = 1/2|– 1| = 1/2;
    a12 = 1/2|3.1 – 4.2| = 1/2|– 5| = 5/2;
      a13 = 1/2|3.1 – 4.3| = 1/2|– 9| = 9/2;
      a21 = 1/2|3.2 – 4.1| = 1/2|2| = 1;
      a22 = 1/2|3.2 – 4.2| = 1/2|– 2| = 1;
      a23 = 1/2|3.2 – 4.3| = 1/2|– 6| = 3

    8. যদি A একটি বর্গ ম্যাট্রিক্স হয়, তবে A2 হবে —

      Ⓐ একটি প্রতিসম ম্যাট্রিক্স           Ⓑ একটি বিপ্রতিসম ম্যাট্রিক্স
       Ⓒ একটি কর্ণ ম্যাট্রিক্স                  Ⓓ এদের কোনোটিই নয়

    Ans:  Ⓓ    এদের কোনোটিই নয়


    9. নীচের বিবৃতিগুলির কোনটি সত্য?
     Ⓐ K একটি স্কেলার ও A যে-কোনো ম্যাট্রিক্স হলে KA হবে একটি ম্যাট্রিক্স যার প্রত্যেকটি পদ A এর অনুরূপ পদের K গুণ।
     Ⓑ A ও B ম্যাট্রিক্স দুটি যথাক্রমে m×n ও r×s ক্রমের (r ≠ m, s ≠ n) হলে, A + B ম্যাট্রিক্স নির্ণয় করা যায়।
     Ⓒ A ম্যাট্রিক্সের সারি সংখ্যা যদি B ম্যাট্রিক্সের স্তম্ভ সংখ্যার সমান হয়, তবে AB গুণফল ম্যাট্রিক্স নির্ণয় করা যায়।
     Ⓓ দুটি ম্যাট্রিক্স A ও B-এর ক্ষেত্রে AB ও BA উভয় গুণফল সংজ্ঞাত হলে তারা সমক্রমের ম্যাট্রিক্স হবে।

    Ans:   Ⓐ    K একটি স্কেলার ও A যে-কোনো ম্যাট্রিক্স হলে KA হবে একটি ম্যাট্রিক্স যার প্রত্যেকটি পদ A এর অনুরূপ পদের K গুণ।

    10. যদি \(\begin{bmatrix}2x-y\quad 5\\3\quad\quad\quad y\end{bmatrix}\)

    হয়, তবে x-এর মান হবে —
        Ⓐ 0              Ⓑ 1                 
       Ⓒ 2                    Ⓓ 3

    Ans:   Ⓒ  2
    Solution:  y = -2;  
         2x – y = 6
    ⇒ 2x = 6 – 2 = 4
    ⇒ x = 2

    11. যদি \(\begin{bmatrix}1\quad 4\\2\quad 0\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}x\quad y^2\\z\quad 0\end{bmatrix}\ (y \lt 0) \)

    হয়, তবে x – y + z এর মান হবে
      Ⓐ 5              Ⓑ 2              Ⓒ 1               Ⓓ -3

    Ans:   Ⓐ5
    Solution:   x = 1;     z = 2
    y2 = 4 ⇒ y = ±2 
    ∵ y < 0 ∴ y = -2 ;          
    ∴ x – y + z =1 + 2 + 2 = 5

    12. যদি \(A-2B=\begin{bmatrix}1\quad 5\\3\quad 7\end{bmatrix}\) এবং \(2A-3B=\begin{bmatrix}-2\quad 5\\0\quad 7\end{bmatrix}\)

    তবে B ম্যাট্রিক্সটি হবে —

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}-4\quad -5\\-6\quad -7\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}0\quad 6\\-3\quad -7\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}2\quad -1\\3\quad 2\end{bmatrix}\ Ⓓ\begin{bmatrix}6\quad -1\\0\quad 1\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓐ\begin{bmatrix}-4\quad -5\\-6\quad -7 \end{bmatrix}\)
    \(Solution:\ B=(2A-3B)–2(A-2B)\\=\begin{bmatrix}-2\quad 5\\0\quad 7\end{bmatrix}-2\begin{bmatrix}1\quad 5\\3\quad 7\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}-2\quad 5\\0\quad 7\end{bmatrix}-\begin{bmatrix}2\quad 10\\6\quad 14\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}-4\quad -10\\-6\quad -7\end{bmatrix}\)
    13. যদি \(A=\begin{bmatrix}4\quad 2\\-1\quad 1\end{bmatrix}\)

    হয়, তবে (A – 2I)(A – 3I) হবে — [যেখানে । দ্বিতীয় ক্রমের একক ম্যাট্রিক্স]
       Ⓐ A             Ⓑ I                 Ⓒ 0                Ⓓ 5I
    Ans:   Ⓒ   0
    Solution:   (A – 2I)(A – 3I)

    \(=\left( \begin{bmatrix}4\quad 2\\-1\quad 1\end{bmatrix}-2\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix} \right)\left( \begin{bmatrix}4\quad 2\\-1\quad 1\end{bmatrix}-3\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix} \right)\\=\begin{bmatrix}2\quad 2\\-1\quad -1\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad 2\\-1\quad -2\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}0\quad 0\\0\quad 0\end{bmatrix}→ Ⓒ\)
    14. যদি \(A=\begin{bmatrix}x\quad y\\z\quad -x\end{bmatrix}\)

    SEMESTER-3
    সূচিপত্র

    👉 UNIT-1   সম্বন্ধ ও অপেক্ষক   

    👉 UNIT-2       বীজগণিত

    • 1. ম্যাট্রিক্সের প্রকারভেদ ও ম্যাট্রিক্স বীজগণিত
    • 2. নির্ণায়ক
    • 3. একটি ম্যাট্রিক্সের অ্যাডজয়েন্ট ও বিপরীত ম্যাট্রিক্স এবং সরল সহসমীকরণের সমাধান

    👉 UNIT-3       কলনবিদ্যা

    • 1. সন্ততা এবং অন্তরকলনযোগ্যতা
    • 2. অবকলন বা অন্তরকলন
    • 3. দ্বিতীয় ক্রমের অন্তরকলজ
    • 4. অন্তরকলজের ব্যাখ্যা
    • 5. স্পর্শক ও অভিলম্ব
    • 6. বর্ধিষ্ণু ও ক্ষয়িষ্ণু অপেক্ষক 7
    • . চরম ও অবম মান

    👉 UNIT-4       সম্ভাবনা

    • 1. সম্ভাবনা
    • 2. সমসম্ভব চলক ও তার বিভাজন
    • 3. দ্বিপদ বিভাজন

    👉       Semester III -এর প্রশ্নপত্রের সম্পূর্ণ সমাধান

    ম্যাট্রিক্স এরূপ যে A2 = I হয়, তবে
    Ⓐ 1 + x2 + yz = 0        Ⓑ 1 – x2 + yz = 0          
    Ⓒ 1 – x2 – yz = 0          Ⓓ 1 + x2 – yz = 0
    Ans:   Ⓒ 1 – x2 – yz = 0
    Solution:  A2 = I

    \(⇒\begin{bmatrix}x\quad y\\z\quad -x\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}x\quad y\\z\quad -x\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix}\\⇒\begin{bmatrix}x^2+yz\quad xy-xy\\xz-xz\quad yz+x^2\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix}\\⇒\begin{bmatrix}x^2+yz\quad 0\\0\quad yz+x^2\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix}\)

    ∴ x2 + yz = 1 
    ⇒ 1 – x2 – yz = 0

    15. নীচের বিবৃতিগুলির কোনটি মিথ্যা?
     Ⓐ A ও B যথাক্রমে m×n ও n×p ক্রমের ম্যাট্রিক্স হলে AB একটি m×p ক্রমের ম্যাট্রিক্স হবে।
     Ⓑ ম্যাট্রিক্সের গুণ সাধারণভাবে বিনিময় নিয়ম সিদ্ধ করে না।
     Ⓒ দুটি ম্যাট্রিক্স A ও B-এর ক্ষেত্রে AB ও BA উভয় গুণফল সংজ্ঞাত এবং সমক্রমের হলেও তারা পরস্পর সমান নাও হতে পারে।
      Ⓓ ম্যাট্রিক্স গুণন ক্রিয়া সংযোগ নিয়ম সিদ্ধ করে না।
    Ans:   Ⓓ ম্যাট্রিক্স গুণন ক্রিয়া সংযোগ নিয়ম সিদ্ধ করে না।


    16. যদি ম্যাট্রিক্স A প্রতিসম এবং বিপ্রতিসম উভয়ই হয়, তবে A ম্যাট্রিক্স হবে —

        Ⓐ কর্ণ ম্যাট্রিক্স       Ⓑ বর্গ ম্যাট্রিক্স
       Ⓒ শূন্য ম্যাট্রিক্স        Ⓓ এদের কোনোটিই নয়
    Ans:   Ⓒ শূন্য ম্যাট্রিক্স
    Solution:   A ম্যাট্রিক্স প্রতিসম ∴ A = AT
    আবার A ম্যাট্রিক্স বিপ্রতিসম ∴ A = -AT
    ∴ A = -A    বা, 2A = 0     বা, A = 0

    17. একটি বর্গ ম্যাট্রিক্স A এরূপ যে A2 = A তবে (I + A)3 – 7A এর মান হবে —
         Ⓐ A                Ⓑ I – A
         Ⓒ I                  Ⓓ 3A
    Ans:   Ⓒ I

    Solution:   (I + A)3 – 7A
    = (I + A) (I + A) (I + A) – 7A
    = (I2 + IA + AI + A2) (I + A) – 7A
     ⇒ (I + A + A + A) (I + A) – 7A . . . [∵IA = AI = A, I2 = I এবং A2 = A]
     ⇒ (I + 3A) (I + A) – 7A
    = I2 + IA + 3AI + 3A2 – 7A
    = I + A + 3A + 3A – 7A = I

    18. যদি \(A=\begin{bmatrix}-1\quad 2\\3\quad 4\end{bmatrix}\) ও \(B=\begin{bmatrix}3\quad -2\\1\quad 5\end{bmatrix}\)

    এবং 2A + B + X = 0 হয়, তবে X ম্যাট্রিক্স হল —

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}-1\quad -2\\-7\quad -13\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}-1\quad -2\\7\quad -13\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}-1\quad -2\\-7\quad 13\end{bmatrix}\)Ⓓ এদের কোনোটিই নয় \(\\Ans:\ Ⓐ\begin{bmatrix}-1\quad -2\\-7\quad -13\end{bmatrix}\)

    Solution:  2A + B + X = 0

    \(⇒2\begin{bmatrix}-1\quad 2\\3\quad 4\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}3\quad -2\\1\quad 5\end{bmatrix}+X=0\\⇒\begin{bmatrix}-2\quad 4\\6\quad 8\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}3\quad -2\\1\quad 5\end{bmatrix}+X=0\\⇒\begin{bmatrix}1\quad 2\\7\quad 13\end{bmatrix}+X=0\\∴X=\begin{bmatrix}-1\quad -2\\-7\quad -13\end{bmatrix}→Ⓐ\)
    \(19.\ A-2B=\begin{bmatrix}-7\quad 7\\4\quad -8\end{bmatrix}\) এবং \(A-3B=\begin{bmatrix}-11\quad 9\\4\quad -13\end{bmatrix}\) হলে \(Ⓐ B=\begin{bmatrix}1\quad 3\\4\quad 2\end{bmatrix}\ Ⓑ A=\begin{bmatrix}1\quad 3\\4\quad -2\end{bmatrix}\\Ⓒ B=\begin{bmatrix}4\quad 2\\2\quad 5\end{bmatrix}\ Ⓓ A=\begin{bmatrix}1\quad 3\\4\quad 2\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓓ A=\begin{bmatrix}1\quad 3\\4\quad 2\end{bmatrix}\)

    Solution:  A = 3(A – 2B) – 2(A – 3B)

    \(=3\begin{bmatrix}-7\quad 7\\4\quad -8\end{bmatrix}-2\begin{bmatrix}-11\quad 9\\4\quad -13\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}-21\quad 21\\12\quad 24\end{bmatrix}-\begin{bmatrix}-22\quad 18\\8\quad -26\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}1\quad 3\\4\quad 2\end{bmatrix}→ Ⓓ\)

    20. A =  [1      2      3] হলে AAT হবে —
         Ⓐ [12]              Ⓑ [13]
         Ⓒ [14]                Ⓓ [16]
    Ans:   Ⓒ     [14]
    Solution:  

    \(\ AA^T=\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\\2\\3 \end{bmatrix}\\=[1+4+9]=[14]→Ⓒ\)
    \(21. \begin{bmatrix}x\quad y\quad z\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}a\quad h\quad g\\h\quad b\quad f\\g\quad f\quad c\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}x\\y\\z\end{bmatrix}\) এর মান হবে –

    Ⓐ [ax²+by²+cz²+2hxy+2fyz+2gzx]
    Ⓑ [ax²+by²+cz²+2fxy+2hyz+2gzx]
    Ⓒ [ax²+by² + cz²+2gxy+2hyz+2fzx]
    Ⓓ [ax²+by² + cz²+2hxy+2gyz+2fzx]
    Ans:   Ⓐ [ax²+by²+cz²+2hxy+2fyz+2gzx]

    \(Solution:\ \begin{bmatrix}x\quad y\quad z\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}a\quad h\quad g\\h\quad b\quad f\\g\quad f\quad c\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}x\\y\\z\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}ax+hy+gz\quad hx+by+fz\quad gx+fy+cz\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}x\\y\\z\end{bmatrix}\)

    = [ax²+hxy+gzx+hxy+by2+fyz+gzx+fyz+cz²]
    = [ax²+by2+cz²+2hxy+2fyz+2gzx] →

    22. a1x + b1y + c1 = 0 এবং a2x + b2y + c2 = 0 সমীকরণদ্বয়ের ম্যাট্রিক্স সমীকরণ হল AX + C = 0 যেখানে —   

    \(Ⓐ\ A=\begin{bmatrix}a_1\quad a_2\\b_1\quad b_2\\\end{bmatrix},\ X=\begin{bmatrix}x\\y\end{bmatrix},\ C=\begin{bmatrix}c_1\\c_2\end{bmatrix}\\Ⓑ\ A=\begin{bmatrix}a_1\quad a_2\\b_1\quad b_2\\\end{bmatrix},\ X=\begin{bmatrix}y\\x\end{bmatrix},\ C=\begin{bmatrix}c_1\\c_2\end{bmatrix}\\Ⓒ\ A =\begin{bmatrix}a_1\quad b_1\\a_2\quad b_2\\\end{bmatrix},\ X=\begin{bmatrix}x\\y\end{bmatrix},\ C=\begin{bmatrix}c_1\\c_2\end{bmatrix}\\Ⓓ\ A=\begin{bmatrix}a_1\quad b_1\\a_2\quad b_2\\\end{bmatrix},\ X=\begin{bmatrix}x\\y\end{bmatrix},\ C=\begin{bmatrix}c_2\\c_1\end{bmatrix}\\Ans:\ ⒸA=\begin{bmatrix}a_1\quad b_1\\a_2\quad b_2\\\end{bmatrix},\ X=\begin{bmatrix}x\\y\end{bmatrix},\ C=\begin{bmatrix}c_1\\c_2\end{bmatrix}\)

    Solution:
       a1x + b1y + c1 = 0
       a2x + b2y + c2 = 0
      এবং  AX + C = 0

    \(∴A=\begin{bmatrix}a_1\quad b_1\\a_2\quad b_2\end{bmatrix},\ X=\begin{bmatrix}x\\y\end{bmatrix},\ C=\begin{bmatrix}c_1\\c_2\end{bmatrix}\)

    23. নীচের বিবৃতিগুলির কোনটি মিথ্যা?
     Ⓐ A. B ও C তিনটি ম্যাট্রিক্স এমন যে, CA = CB তাহলে সর্বদা A = B হবে।
     Ⓑ যে-কোনো বর্গ ম্যাট্রিক্সকে একটি প্রতিসম ও একটি বিপ্রতিসম ম্যাটিক্সের সমষ্টির আকারে প্রকাশ করা যায়।
     Ⓒ A ≠ 0 ও B ≠ 0 দুটি ম্যাট্রিক্স হলে AB = 0 হতে পারে, এখানে 0 দ্বারা শূন্য ম্যাট্রিক্স সূচিত হয়।
     Ⓓ একটি 3×3 ক্রমের বর্গ ম্যাট্রিক্সকে একটি লম্ব ম্যাট্রিক্স বলা হবে যদি AAT = A TA = I হয়; যেখানে I হল 3×3 ক্রমের একক ম্যাট্রিক্স।
    Ans:   Ⓐ A. B ও C তিনটি ম্যাট্রিক্স এমন যে, CA = CB তাহলে সর্বদা A = B হবে।

    \(24.\ A=\begin{bmatrix}2\quad 3\\4\quad 5\end{bmatrix}\) হলে, \(A – A^T \) ম্যাট্রিক্সটি হবে —

        Ⓐ একটি শূন্য ম্যাট্রিক্স                  Ⓑ একটি বিপ্রতিসম ম্যাট্রিক্স
        Ⓒ একটি প্রতিসম ম্যাট্রিক্স             Ⓓ এদের কোনোটিই নয়
    Ans:   Ⓑ একটি বিপ্রতিসম ম্যাট্রিক্স
    Solution: 

    \(\quad A-A^T=\begin{bmatrix}2\quad 3\\4\quad 5\end{bmatrix}-\begin{bmatrix}2\quad 4\\3\quad 5\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}0\quad -1\\1\quad 0\end{bmatrix}→Ⓑ\)

    25. যদি A = [aij] একটি n ক্রমের বিপ্রতিসম ম্যাট্রিক্স হয়, তবে —
        Ⓐ aij = 1/aij ∀ i, j      Ⓑ aij ≠ 0 ∀ i, j
        Ⓒ aij = 0 যেখানে i = j       Ⓓ aij ≠ 0 যেখানে i = j
    Ans:   Ⓒ aij = 0 যেখানে i = j
    Solution:

    3 ক্রমের বিপ্রতিসম ম্যাট্রিক্স \(\begin{bmatrix}0\quad 2\quad -3\\-2\quad 0\quad 4\\3\quad -4\quad 0\end{bmatrix}\)
    26. যদি \(2\begin{bmatrix}x\quad 5\\7\quad y-3\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}3\quad 4\\1\quad 2\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}7\quad 14\\15\quad 14\end{bmatrix}\)

    হয়, তবে x ও y এর মান —
      Ⓐ x = 9, y = 2  Ⓑ x = 2 , y = 9
      Ⓒ x = 3 , y = 7 Ⓓ x = 7, y = 3
     Ans:    Ⓑ x = 2, y = 9
    Solution:

    \(\ 2\begin{bmatrix}x\quad 5\\7\quad y-3\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}3\quad 4\\1\quad 2\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}7\quad 14\\15\quad 14\end{bmatrix}\\⇒\begin{bmatrix}2x+3\quad 14\\15\quad 2y-4\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}7\quad 14\\15\quad 14\end{bmatrix}\)

    ∴ 2x + 3 = 7
    বা, x = 2;
      2y – 4 = 14
    বা, y = 9

    \(27.\ A=\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 1\\1\quad -1\quad 1\\2\quad 3\quad -1\end{bmatrix}\) এবং \(B=\begin{bmatrix}1\quad 4\quad 0\\-1\quad 2\quad 2\\0\quad 0\quad 2\end{bmatrix}\) হলে AB – 2B =
    \(Ⓐ\begin{bmatrix}-3\quad 0\quad -6\\4\quad -2\quad -4\\-1\quad 14\quad 0\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}-3\quad 0\quad 6\\4\quad -2\quad -4\\-1\quad 1\quad 14\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}-3\quad 0\quad 6\\-4\quad 2\quad 4\\1\quad 14\quad 2\end{bmatrix}\ Ⓓ\begin{bmatrix}-3\quad 0\quad 6\\4\quad -2\quad -4\\-1\quad 14\quad 0\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓓ\begin{bmatrix}-3\quad 0\quad 6\\4\quad -2\quad -4\\-1\quad 14\quad 0\end{bmatrix}\)

    Solution:    AB – 2B

    \(=\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 1\\1\quad -1\quad 1\\2\quad 3\quad -1\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad 4\quad 0\\-1\quad 2\quad 2\\0\quad 0\quad 2\end{bmatrix}-2\begin{bmatrix}1\quad 4\quad 0\\-1\quad 2\quad 2\\0\quad 0\quad 2\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}-1\quad 8\quad 6\\2\quad 2\quad 0\\-1\quad 14\quad 4\end{bmatrix}-\begin{bmatrix}2\quad 8\quad 0\\-2\quad 4\quad 4\\0\quad 0\quad 4\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}-3\quad 0\quad 6\\4\quad -2\quad -4\\-1\quad 14\quad 0\end{bmatrix}→ Ⓓ\)
    \(28.\ A=\begin{pmatrix}1\quad 2\\-3\quad 0\end{pmatrix}\)

    হলে, A2 + 3A + 5I =

    \(Ⓐ\begin{pmatrix}8\quad 3\\12\quad 1\end{pmatrix}\ Ⓑ\begin{pmatrix}3\quad 8\\-12\quad -1\end{pmatrix}\\Ⓒ\begin{pmatrix}3\quad 8\\12\quad 1\end{pmatrix}\ Ⓓ\begin{pmatrix}3\quad 8\\-1\quad -12\end{pmatrix}\\Ans:\ Ⓑ\begin{pmatrix}3\quad 8\\-12\quad -1\end{pmatrix}\)

    Solution: A2 + 3A + 5I

    \(=\begin{pmatrix}1\quad 2\\-3\quad 0\end{pmatrix}×\begin{pmatrix}1\quad 2\\-3\quad 0\end{pmatrix}+3\begin{pmatrix}1\quad 2\\-3\quad 0\end{pmatrix}+5\begin{pmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}-5\quad 2\\-3\quad -6\end{pmatrix}+\begin{pmatrix}3\quad 6\\-9\quad 0\end{pmatrix}+\begin{pmatrix}5\quad 0\\0\quad 5\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}3\quad 8\\-12\quad -1\end{pmatrix}→Ⓑ\)
    29. যদি \(A=\begin{bmatrix}1\quad 0\\-1\quad 7\end{bmatrix}\) এবং \(I=\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix}\)

    হয়, তবে k -এর মান কত হলে A2 = 8A + KI হবে?
          Ⓐ 6             Ⓑ -6               Ⓒ -7                 Ⓓ 7
    Ans:  Ⓒ -7
    Solution:  A2 = 8A + KI

    \(⇒\begin{bmatrix}1\quad 0\\-1\quad 7\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad 0\\-1\quad 7\end{bmatrix}=8\begin{bmatrix}1\quad 0\\-1\quad 7\end{bmatrix}+k\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix}\\⇒\begin{bmatrix}1\quad 0\\-8\quad 49\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}8\quad 0\\-8\quad 56\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}k\quad 0\\0\quad k\end{bmatrix}\\⇒\begin{bmatrix}1\quad 0\\-8\quad 49\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}8+k\quad 0\\8\quad 56+k\end{bmatrix}\)

    ∴ 8 + k = 1 
    ⇒ k = -7

    30. যদি \(A=\begin{pmatrix}0\quad x\\y\quad 0\end{pmatrix}\)

    এবং A3 + A = 0 হয়, তাহলে x এবং y এর মধ্যে সম্পর্ক (x, y ≠ 0) হল —
        Ⓐ xy = 1          Ⓑ x = y
        Ⓒ xy + 1 = 0         Ⓓ xy + 2 = 0
    Ans:  Ⓒ xy + 1 = 0
    Solution:   A3 + A = 0 

    \(⇒\begin{pmatrix}0\quad x\\y\quad 0\end{pmatrix}×\begin{pmatrix}0\quad x\\y\quad 0\end{pmatrix}×\begin{pmatrix}0\quad x\\y\quad 0\end{pmatrix}+\begin{pmatrix}0\quad x\\y\quad 0\end{pmatrix}=0\\⇒\begin{pmatrix}xy\quad 0\\0\quad xy\end{pmatrix}×\begin{pmatrix}0\quad x\\y\quad 0\end{pmatrix}+\begin{pmatrix}0\quad x\\y\quad 0\end{pmatrix}=0\\⇒\begin{pmatrix}0\quad x^2y\\xy^2\quad 0\end{pmatrix}+\begin{pmatrix}0\quad x\\y\quad 0\end{pmatrix}=0\\⇒\begin{pmatrix}0\quad x^2y+x\\xy^2+y\quad 0\end{pmatrix}=0\)

    ∴ x2y + x = 0
    ⇒ x(xy +1) = 0
    ⇒ xy + 1 = 0 . . . [∵ x ≠ 0]

    \(31.\ A=\begin{pmatrix}1\quad -3\quad 4\quad 2\\0\quad 5\quad -2\quad 3\end{pmatrix}\) এবং \(B=\begin{pmatrix}-5\quad 0\quad 6\quad -4\\7\quad 8\quad -2\quad 5\end{pmatrix}\)

    হলে 2×4 ক্রমের X ম্যাট্রিক্স কী হবে যাতে 3A – 2X = B হয়?

    \(Ⓐ\begin{pmatrix}4\quad -\frac{9}{2}\quad 3\quad 5\\\frac{7}{2}\quad \frac{7}{2}\quad -2\quad 2\end{pmatrix}\ Ⓑ\begin{pmatrix}4\quad -\frac{9}{2}\quad 3\quad 5\\-\frac{7}{2}\quad \frac{7}{2}\quad -2\quad 2\end{pmatrix}\\Ⓒ\begin{pmatrix}4\quad -\frac{9}{2}\quad 3\quad 5\\\frac{7}{2}\quad -\frac{7}{2}\quad -2\quad 2\end{pmatrix}\ Ⓓ\begin{pmatrix}4\quad -\frac{9}{2}\quad 3\quad 5\\-\frac{7}{2}\quad \frac{7}{2}\quad 2\quad -2\end{pmatrix}\\Ans:\ Ⓑ\begin{pmatrix}4\quad -\frac{9}{2}\quad 3\quad 5\\-\frac{7}{2}\quad \frac{7}{2}\quad -2\quad 2\end{pmatrix}\)

    Solution: 3A – 2X = B
      ⇒ 2X = 3A – B    

    \(⇒2X=3\begin{pmatrix}1\quad -3\quad 4\quad 2\\0\quad 5\quad -2\quad 3\end{pmatrix}-\begin{pmatrix}-5\quad 0\quad 6\quad -4\\7\quad 8\quad -2\quad 5\end{pmatrix}\\⇒2X=\begin{pmatrix}8\quad -9\quad 6\quad 10\\-7\quad 7\quad -4\quad 4\end{pmatrix}\\⇒X=\begin{pmatrix}4\quad -\frac{9}{2}\quad 3\quad 5\\-\frac{7}{2}\quad \frac{7}{2}\quad -2\quad 2\end{pmatrix}→ Ⓑ\)
    \(32.A=\begin{pmatrix}3\quad 2\\3\quad 3\end{pmatrix}\) এবং B=\(\begin{pmatrix}1\quad -\frac{2}{3}\\-1\quad 1\end{pmatrix}\)

    হলে, AB =
      Ⓐ 0   Ⓑ I   Ⓒ 2I   Ⓓ 3I

    \(Solution:\ AB=\begin{pmatrix}3\quad 2\\3\quad 3\end{pmatrix}×\begin{pmatrix}1\quad -\frac{2}{3}\\-1\quad 1\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}3-2\quad -2+2\\3-3\quad -2+3\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{pmatrix}=I → Ⓑ\)
    \(33.\ A=\begin{bmatrix}1\quad 1\\2\quad 2\\3\quad 3\end{bmatrix}\)হলে \(AA^T=\)
    \(Ⓐ\begin{bmatrix}2\quad 4\quad 6\\4\quad 8\quad 10\\6\quad 12\quad 18\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}2\quad 4\quad 6\\4\quad 8\quad 12\\6\quad 10\quad 18\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}2\quad 4\quad 6\\4\quad 8\quad 10\\6\quad 10\quad 18\end{bmatrix}\ Ⓓ\begin{bmatrix}2\quad 4\quad 6\\4\quad 8\quad 12\\6\quad 12\quad 18\end{bmatrix}\)
    \(Ans:\ Ⓓ\begin{bmatrix}2\quad 4\quad 6\\4\quad 8\quad 12\\6\quad 12\quad 18\end{bmatrix}\\ Solution:\ AA^T=\begin{bmatrix}1\quad 1\\2\quad 2\\3\quad 3\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\\1\quad 2\quad 3\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}2\quad 4\quad 6\\4\quad 8\quad 12\\6\quad 12\quad 18\end{bmatrix}→Ⓓ\)

    SEMESTER-3 Unit-2 MATRIX ALGEBRA বীজগণিত ম্যাট্রিক্সPART 1

    \(34.\ A=\begin{pmatrix}2\quad -1\\-1\quad 2\end{pmatrix}\)

    হলে A2 – 4A + 3I =

    \(Ⓐ\begin{pmatrix}2\quad 3\\6\quad 5\end{pmatrix}\ Ⓑ\begin{pmatrix}0\quad 0\\0\quad 0\end{pmatrix}\\ Ⓒ\begin{pmatrix}1\quad 2\\0\quad 1\end{pmatrix}\ Ⓓ\begin{pmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{pmatrix}\\Ans:\ Ⓑ\begin{pmatrix}0\quad 0\\0\quad 0\end{pmatrix}\)

    Solution:  A2 – 4A + 3I

    \(=\begin{pmatrix}2\quad -1\\-1\quad 2\end{pmatrix}×\begin{pmatrix}2\quad -1\\-1\quad 2\end{pmatrix}- 4\begin{pmatrix}2\quad -1\\-1\quad 2\end{pmatrix}+3\begin{pmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}5\quad -4\\-4\quad 5\end{pmatrix}-\begin{pmatrix}8\quad -4\\-4\quad 8\end{pmatrix}+\begin{pmatrix}3\quad 0\\0\quad 3\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}0\quad 0\\0\quad 0\end{pmatrix}→Ⓑ\)
    \(35.\ \begin{bmatrix}1\\1\\1\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad 3\quad2\\2\quad 5\quad 1\\15\quad 3\quad 2\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\\2\\x\end{bmatrix}=0\)

    হলে x-এর মান —
      Ⓐ x = 2, 7       Ⓑ x = – 2, – 14
      Ⓒ x = – 2, 10        Ⓓ x = – 2, 14
    Ans:   Ⓑ x = – 2, – 14
    Solution:

    \(\ \begin{bmatrix}1\\1\\1\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad 3\quad2\\2\quad 5\quad 1\\15\quad 3\quad 2\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\\2\\x\end{bmatrix}=0\\⇒\begin{bmatrix}2x+16\quad 5x+6\quad x+4\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\\2\\x\end{bmatrix}=0\)

    ⇒ [2x + 16 + 10x + 12 + x2 + 4x] = 0
    ⇒ [x2 + 16x + 28] = 0
    ∴ x2 + 16x + 28 = 0
    ⇒ x2 + 14x + 2x + 28 = 0
    ⇒ (x + 14)(x + 2) = 0
    ∴ x = -14, -2

    \(36.\ A=\begin{bmatrix}2\quad 0\quad 1\\1\quad 0\quad -1\\0\quad -1\quad 1\end{bmatrix}\)

    হলে A2 – 4A + 3I =

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}-1\quad -1\quad 1\\2\quad 4\quad 4\\-1\quad 3\quad 1\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}-1\quad -1\quad -1\\-2\quad 4\quad 4\\-1\quad 3\quad 1\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}-1\quad -1\quad -1\\-2\quad 4\quad 4\\-1\quad -3\quad 1\end{bmatrix}\)Ⓓ এদের কোনোটিই নয় \(\\Ans:\ Ⓑ\begin{bmatrix}-1\quad -1\quad -1\\-2\quad 4\quad 4\\-1\quad 3\quad 1\end{bmatrix}\)

    Solution:  A2 – 4A + 3I

    \(=\begin{bmatrix}2\quad 0\quad 1\\1\quad 0\quad -1\\0\quad -1\quad 1\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}2\quad 0\quad 1\\1\quad 0\quad -1\\0\quad -1\quad 1\end{bmatrix}-4\begin{bmatrix}2\quad 0\quad 1\\1\quad 0\quad -1\\0\quad -1\quad 1\end{bmatrix}+3\begin{bmatrix}1\quad 0\quad 0\\0\quad 1\quad 0\\0\quad 0\quad 1\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}4\quad -1\quad 3\\2\quad 1\quad 0\\-1\quad -1\quad 2\end{bmatrix}-\begin{bmatrix}8\quad 0\quad 4\\4\quad 0\quad -4\\0\quad -4\quad 4\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}3\quad 0\quad 0\\0\quad 3\quad 0\\0\quad 0\quad 3\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}-1\quad -1\quad -1\\-2\quad 4\quad 4\\-1\quad 3\quad 1\end{bmatrix}→ Ⓑ\)
    37. প্রদত্ত \(A=\begin{bmatrix}1\quad 0\quad 0\\0\quad -1\quad 0\\0\quad 0\quad 1\end{bmatrix}\) এবং \(B=\begin{bmatrix}2\quad x\quad x\\x\quad 4\quad 5\\x\quad 6\quad 7\end{bmatrix}\)

    x-এর যে মানের জন্য AB = BA হবে, তা হল
         Ⓐ 0        Ⓑ 1        Ⓒ 2           Ⓓ 3

    Ans:   Ⓐ   0
    Solution:   AB = BA

    \(⇒\begin{bmatrix}1\quad 0\quad 0\\0\quad -1\quad 0\\0\quad 0\quad 1\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}2\quad x\quad x\\x\quad 4\quad 5\\x\quad 6\quad 7\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}2\quad x\quad x\\x\quad 4\quad 5\\x\quad 6\quad 7\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad 0\quad 0\\0\quad -1\quad 0\\0\quad 0\quad 1\end{bmatrix}\\⇒\begin{bmatrix}2\quad x\quad x\\-x\quad -4\quad -5\\-x\quad -6\quad -7\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}2\quad -x\quad -x\\x\quad -4\quad -5\\x\quad -6\quad -7\end{bmatrix}\)

    ∴ x= – x   
    ⇒ 2x = 0 
    ⇒ x = 0

    \(38.\ A=\begin{bmatrix}1\quad x\quad -2\\2\quad 2\quad 4\\0\quad 0\quad 2\end{bmatrix}\)

    এবং A2 + 2I3 = 3A হলে x-এর মান (l3 হল 3 ক্রমের একক ম্যাট্রিক্স) —
          Ⓐ 0       Ⓑ 1       Ⓒ 2         Ⓓ 3
    Ans:   Ⓐ   0
    Solution:  
    A2 + 2I3 = 3A 

    \(⇒\begin{bmatrix}1\quad x\quad -2\\2\quad 2\quad 4\\0\quad 0\quad 2\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad x\quad -2\\2\quad 2\quad 4\\0\quad 0\quad 2\end{bmatrix}+2\begin{bmatrix}1\quad 0\quad 0\\0\quad 1\quad 0\\0\quad 0\quad 1\end{bmatrix}=3\begin{bmatrix}1\quad x\quad -2\\2\quad 2\quad 4\\0\quad 0\quad 2\end{bmatrix}\\⇒\begin{bmatrix}2x+1\quad 3x\quad 4x-6\\6\quad 2x+4\quad 12\\0\quad 0\quad 4\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}2\quad 0\quad 0\\0\quad 2\quad 0\\0\quad 0\quad 2\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}3\quad 3x\quad -6\\6\quad 6\quad 12\\0\quad 0\quad 6\end{bmatrix} \\⇒\begin{bmatrix}2x+3\quad 3x\quad 4x-6\\6\quad 2x+6\quad 12\\0\quad 0\quad 6\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}3\quad 3x\quad -6\\6\quad 6\quad 12\\0\quad 0\quad 6\end{bmatrix}\)

    ∴ 2x + 3 = 3
    ⇒ x = 0

    \(39.A=\begin{bmatrix}0\quad -tan\frac{α}{2}\\tan\frac{α}{2}\quad 0\end{bmatrix}\)

    এবং 2 ক্রমের একক ম্যাট্রিক্স I হলে, I + A = (I – A)K যেখানে

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}cosα\quad sinα\\-sinα\quad cosα\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}sinα\quad -cosα\\sinα\quad cosα\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}cosα\quad -sinα\\sinα\quad cosα\end{bmatrix}\ Ⓓ\begin{bmatrix}sinα\quad sin2α\\cosα\quad cos2α\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓒ\begin{bmatrix}cosα\quad -sinα\\sinα\quad cosα\end{bmatrix}\)

    Solution: I + A = (I – A)K

    \(\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}0\quad -tan\frac{α}{2}\\tan\frac{α}{2}\quad 0\end{bmatrix}=\left( \begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix}-\begin{bmatrix}0\quad -tan\frac{α}{2}\\tan\frac{α}{2}\quad 0\end{bmatrix} \right)k\\⇒\begin{bmatrix}1\quad -tan\frac{α}{2}\\tan\frac{α}{2}\quad 1\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}1\quad tan\frac{α}{2}\\-tan\frac{α}{2}\quad 1\end{bmatrix}k\)
    \(⇒\begin{bmatrix}1\quad -tan\frac{α}{2}\\tan\frac{α}{2}\quad 1\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}1\quad tan\frac{α}{2}\\-tan\frac{α}{2}\quad 1\end{bmatrix}\begin{bmatrix}a\quad b\\c\quad d\end{bmatrix}(let)\\⇒\begin{bmatrix}1\quad -tan\frac{α}{2}\\tan\frac{α}{2}\quad 1\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}a+ctan\frac{α}{2}\quad b+dtan\frac{α}{2}\\-atan\frac{α}{2}+c\quad -btan\frac{α}{2}+d\end{bmatrix}\)

    ∴  a + c tan α/2 = 1 . . . . (i)
    b + d tan α/2 = -tan α/2 . . . . (ii)
    c – a tan α/2 = tan α/2 . . . . (iii)
    d – b tan α/2 – 1 . . . . (iv)
    (i)×tan α/2  + (iii) করে পাই,
    a tan α/2 + c tan2 α/2 + c – a tan α/2 = tan α/2 + tan α/2
    ⇒ c(1 + tan2 α/2) = 2tan α/2 
    ⇒  c sec2 α/2 = 2tan α/2

    \(⇒c=\frac{sin\frac{α}{2}}{cos\frac{α}{2}}×cos^2\frac{α}{2}\\⇒c=2sin\frac{α}{2}×cos\frac{α}{2}\\⇒c=2sin2.\frac{α}{2}=sinα\)

    ∴ Option Ⓐ, Ⓓ → ভুল এবং অথবা ঠিক
    (i) থেকে পাই,

    \(\quad a+sinα.tan\frac{α}{2}=1\\⇒a=1-2sin\frac{α}{2}.cos\frac{α}{2}.\frac{sin\frac{α}{2}}{cos\frac{α}{2}}\\⇒a=1-2sin^2\frac{α}{2}=cos2.\frac{α}{2}=cosα\)

    Click here to visit our Facebook

    Analytical/Skill Based Type
    Fill in the Blanks

    1. A ও B দুটি ম্যাট্রিক্সের জন্য AB = A এবং BA = B হলে B =  ___________
         
    Ⓐ B2    Ⓑ I     Ⓒ A      Ⓓ 0

    Ans:    Ⓐ B2 
    Solution: B = BA = B(AB) = (BA)B = B.B = B2

    2. (AB)t = ___________
          Ⓐ BtAt      Ⓑ AtBt      Ⓒ AtB      Ⓓ BtA
    Ans:    Ⓐ  BtAt

    3. যদি \(A=\begin{bmatrix}0\quad 7\\0\quad 0\end{bmatrix}\) এবং \(f(x)=1+x+x^2+ ….. + x^{20}\)

         হয়, তবে 3. f(A) = ___________

    \(Ⓐ\quad 0\quad Ⓑ\begin{bmatrix}1\quad 7\\ 0\quad 0\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}1\quad 7\\ 0\quad 1\end{bmatrix}\ Ⓓ\begin{bmatrix}0\quad 7\\ 1\quad 1\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓒ\begin{bmatrix}1\quad 7\\ 0\quad 1\end{bmatrix}\)

    Solution:  f(A)= 1 + A + A2 + . . . . . + A20

    \(A^2=\begin{bmatrix}0\quad 7\\ 0\quad 0\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}0\quad 7\\ 0\quad 0\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}0\quad 0\\ 0\quad 0\end{bmatrix}=0\\∴ f(A)= 1.I +\begin{bmatrix}0\quad 7\\ 0\quad 0\end{bmatrix} + 0 +. . . . . + 0\\=\begin{bmatrix}1\quad 0\\ 0\quad 1\end{bmatrix}+\begin{bmatrix}0\quad 7\\ 0\quad 0\end{bmatrix}\\= \begin{bmatrix}1\quad 7\\ 0\quad 1\end{bmatrix}→Ⓒ\)
    4. যদি \(A=\begin{pmatrix}2\quad 4\\5\quad 6\end{pmatrix}\) এবং \(B=\begin{pmatrix}3\quad 6\\5\quad 9\end{pmatrix}\)

    , তবে 2×2 ক্রমের বর্গ ম্যাট্রিক্স X = ___________ যখন 3A + 4B = 2X হয়

    \(Ⓐ\begin{pmatrix}9\quad 18\\35\quad 27\end{pmatrix}Ⓑ\begin{pmatrix}9\quad 18\\\frac{35}{2}\quad 17\end{pmatrix}\\Ⓒ\begin{pmatrix}9\quad 18\\\frac{35}{2}\quad 27\end{pmatrix}Ⓓ\begin{pmatrix}18\quad 9\\\frac{35}{2}\quad 27\end{pmatrix}\\Ans:\ Ⓒ\begin{pmatrix}9\quad 18\\\frac{35}{2}\quad 27\end{pmatrix}\)

    Solution:  3A + 4B = 2X

    \(⇒ 3\begin{pmatrix}2\quad 4\\5\quad 6\end{pmatrix}+4\begin{pmatrix}3\quad 6\\5\quad 9\end{pmatrix}=2X\\⇒\begin{pmatrix}6\quad 12\\15\quad 18\end{pmatrix}+\begin{pmatrix}12\quad 24\\20\quad 36\end{pmatrix}=2X\\⇒\begin{pmatrix}18\quad 36\\35\quad 54\end{pmatrix}=2X\\⇒\begin{pmatrix}9\quad 18\\\frac{35}{2}\quad 27\end{pmatrix}=X\)
    \(5.A=\begin{bmatrix}1\\2\\3\end{bmatrix}\)

    হলে AAT = ___________    

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\\2\quad 4\quad 6\\3\quad 6\quad 9\end{bmatrix}\ Ⓑ\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\\4\quad 2\quad 6\\3\quad 6\quad 9\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\\3\quad 6\quad 9\\2\quad 4\quad 6\end{bmatrix}Ⓓ\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\\2\quad 4\quad 6\\9\quad 6\quad 3\end{bmatrix}\\Ans:\ Ⓐ\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\\2\quad 4\quad 6\\3\quad 6\quad 9\end{bmatrix}\)
    \(Solution:\\AA^T =\begin{bmatrix}1\\2\\3\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\end{bmatrix}\\= \begin{bmatrix}1\quad 2\quad 3\\2\quad 4\quad 6\\3\quad 6\quad 9\end{bmatrix} → Ⓐ\)
    \(6.A=\begin{pmatrix}2\\3\\-1\end{pmatrix}\) এবং \(B=\begin{pmatrix}3\quad 5\quad 7\end{pmatrix}\)

    হলে AB = ___________

    \(Ⓐ\begin{bmatrix}6\quad 10\quad 14\\19\quad 15\quad 21\\3\quad -5\quad 7\end{bmatrix}\quad Ⓑ\begin{bmatrix}6\quad 10\quad 14\\9\quad 15\quad 21\\-3\quad -5\quad -7\end{bmatrix}\\Ⓒ\begin{bmatrix}6\quad 10\quad 14\\19\quad 15\quad 21\\3\quad 5\quad 7\end{bmatrix}\)Ⓓ এদের কোনোটিই নয়\(\\Ans:\ Ⓑ\begin{bmatrix}6\quad 10\quad 14\\9\quad 15\quad 21\\-3\quad -5\quad -7\end{bmatrix}\)
    \(Solution:\\AB =\begin{bmatrix}2\\3\\-1\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}3\quad 5\quad 7\end{bmatrix}\\= \begin{bmatrix}6\quad 10\quad 14\\9\quad 15\quad 21\\-3\quad -5\quad -7\end{bmatrix} → Ⓑ\)
    \(7.P=\begin{bmatrix}2\quad -2\quad -4\\-1\quad 3\quad 4\\1\quad -2\quad -3\end{bmatrix}\)

    হলে p² = ___________
    Ⓐ -P Ⓑ P Ⓒ 0 Ⓓ I
    Ans: Ⓑ P
    Solution:

    \(P^2=\begin{bmatrix}2\quad -2\quad -4\\-1\quad 3\quad 4\\1\quad -2\quad -3\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}2\quad -2\quad -4\\-1\quad 3\quad 4\\1\quad -2\quad -3\end{bmatrix}\\=\begin{bmatrix}2\quad -2\quad -4\\-1\quad 3\quad 4\\1\quad -2\quad -3\end{bmatrix}→ Ⓑ\)

    8. α – β = = (2n + 1)π/2 , n ∈ Z হলে,

    \(\quad \begin{pmatrix}cos^2α\quad cosα sinα\\cosα sinα\quad sin^2α\end{pmatrix}\) এবং \(\quad \begin{pmatrix}cos^2β\quad cosβ sinβ\\cosβ sinβ\quad sin^2β\end{pmatrix}\)

    ম্যাট্রিক্স দুটির গুণফল হবে ___________
    Ⓐ I            Ⓑ 0          
    Ⓒ (cos2 α + sin2 β)             Ⓓ (sin2 α + cos2 β)
    Ans:   Ⓑ   0
    Solution:

    \(\quad \begin{pmatrix}cos^2α\quad cosα sinα\\cosα sinα\quad sin^2α\end{pmatrix}×\begin{pmatrix}cos^2β\quad cosβ sinβ\\cosβ sinβ\quad sin^2β\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}cos^2αcos^2β+cos α sin α cos β sin β\quad cos^2αcosβsinβ+cosαsinαsin^2β\\cosαsinαcos^2β+sin^2αcosβsinβ\quad cosαsinαcosβsinβ+sin^2αsin^2β\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}cosαcosβ(cosαcosβ+sinαsinβ)\quad cosαsinβ(cosαcosβ+sinαsinβ)\\sinαcosβ(cosαcosβ+sinαsinβ)\quad sinαsinβ(cosαcosβ+sinαsinβ)\end{pmatrix}\)
    \(=\begin{pmatrix}cosαcosβcos⁡(α-β)\quad cosαsinβcos⁡(α-β)\\sinαcosβcos⁡(α-β)\quad sinαsinβcos⁡(α-β)\end{pmatrix}\\=cos⁡(α-β)\begin{pmatrix}cosαcosβ\quad cosαsinβ\\sinαcosβ\quad sinαsinβ\end{pmatrix}\\=cos⁡(2n + 1)\frac{π}{2}\begin{pmatrix}cosαcosβ\quad cosαsinβ\\sinαcosβ\quad sinαsinβ\end{pmatrix}\\=cos⁡(nπ+\frac{π}{2})\begin{pmatrix}cosαcosβ\quad cosαsinβ\\sinαcosβ\quad sinαsinβ\end{pmatrix}\\=±cos⁡\frac{π}{2}\begin{pmatrix}cosαcosβ\quad cosαsinβ\\sinαcosβ\quad sinαsinβ\end{pmatrix}\\=0\begin{pmatrix}cosαcosβ\quad cosαsinβ\\sinαcosβ\quad sinαsinβ\end{pmatrix}=0 → Ⓑ\)
    \(9.A=\begin{pmatrix}1\quad 4\\2\quad 3\end{pmatrix}\)

    হলে, A2 – 4A – ___________ I = 0

    যেখানে \(I=\begin{pmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{pmatrix}\) এবং \(0=\begin{pmatrix}0\quad 0\\0\quad 0\end{pmatrix}\)

       Ⓐ -5           Ⓑ 3            Ⓒ 5            Ⓓ -3
    Ans:    Ⓒ  5
    Solution:

    \(A^2-4A=\begin{pmatrix}1\quad 4\\2\quad 3\end{pmatrix}×\begin{pmatrix}1\quad 4\\2\quad 3\end{pmatrix}-4\begin{pmatrix}1\quad 4\\2\quad 3\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}9\quad 16\\8\quad 17\end{pmatrix}-\begin{pmatrix}4\quad 16\\8\quad 12\end{pmatrix}\\=\begin{pmatrix}5\quad 0\\0\quad 5\end{pmatrix}\\=5\begin{pmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{pmatrix}=5I\)
    \(10.X^2=\begin{bmatrix}3\quad -2\\4\quad -2\end{bmatrix}\)

    হলে K-এর মান ___________   হলে A2 = KA – 2I2 হবে।
    Ⓐ 1     Ⓑ 2     Ⓒ 3     Ⓓ 4
    Ans:    Ⓐ 1
    Solution: A2 = KA – 2I2

    \(⇒\begin{bmatrix}3\quad -2\\4\quad -2\end{bmatrix}×\begin{bmatrix}3\quad -2\\4\quad -2\end{bmatrix}=k\begin{bmatrix}3\quad -2\\4\quad -2\end{bmatrix}-2\begin{bmatrix}1\quad 0\\0\quad 1\end{bmatrix}\\⇒\begin{bmatrix}1\quad -2\\4\quad -4\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}3k-2\quad -2k\\4k\quad -2k-2\end{bmatrix}\)

    ∴ 3k – 2 = 1
    ⇒ 3k = 3   ⇒ k = 1

error: Content is protected !!
Verified by MonsterInsights